27/07/2026
चीनले इन्जिनियरिङ क्षेत्रमा पीएचडी प्रदान गर्ने परम्परागत प्रणालीमा ठूलो परिवर्तन गर्दै अब लामो शोधप्रबन्ध (थेसिस) को सट्टा व्यवहारिक उत्पादन, नयाँ प्रविधि वा औद्योगिक परियोजनाका आधारमा पनि विद्यावारिधि (पीएचडी) प्रदान गर्न थालेको छ।
सन् २०२४ मा पारित नयाँ कानुनअनुसार विश्वविद्यालयहरूले इन्जिनियरिङका शोधार्थीलाई भौतिक प्रोटोटाइप, नयाँ प्रविधि, सफ्टवेयर प्रणाली, डिजाइन वा ठूला परियोजनामा आधारित उपलब्धिका आधारमा पीएचडी दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको हो।
यस व्यवस्थाअन्तर्गत दक्षिणपूर्व विश्वविद्यालयका शोधार्थी झेङ हेहुईले परम्परागत शोधपत्रको सट्टा स्टिलबाट बनेका ‘लेगो’ शैलीका पुल निर्माण ब्लक प्रस्तुत गर्दै पीएचडी प्राप्त गरेका छन्। उनको डिजाइन अहिले याङ्त्से नदीमाथि निर्माण गरिएको विशाल रेल तथा सडक पुलमा प्रयोग भइरहेको छ।
चीन सरकारले यो सुधारलाई ‘पेपर पब्लिस गर्ने’ संस्कृतिबाट बाहिर निस्केर उद्योग, प्रविधि र राष्ट्रिय आवश्यकतासँग जोडिएको अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गर्ने रणनीतिका रूपमा अघि बढाएको जनाएको छ। विगतमा प्रकाशन संख्या बढाउने दबाबका कारण ‘पेपर मिल’ मार्फत नक्कली अनुसन्धान र कृत्रिम डेटा उत्पादनको समस्या बढेको भन्दै सरकारले मूल्यांकन प्रणाली नै परिवर्तन गरेको उल्लेख गरिएको छ।
नयाँ मोडलअन्तर्गत पीएचडी विद्यार्थीलाई विश्वविद्यालयका प्राध्यापकसँगै उद्योगका विज्ञले पनि संयुक्त रूपमा मार्गदर्शन गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। शोधार्थीले विकास गरेको प्रविधि वा उत्पादन वास्तविक प्रयोगमा सफल भएको प्रमाणित गर्नुपर्नेछ।
रिपोर्टअनुसार चीनले सेमिकन्डक्टर, सूचना प्रविधि, इलेक्ट्रोनिक्सलगायत रणनीतिक क्षेत्रमा यस्तो कार्यक्रम विस्तार गरिरहेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा दर्जनौँ विश्वविद्यालयहरूले आफ्नो डिग्रीसम्बन्धी नियम परिमार्जन गरिसकेका छन् भने व्यवहारिक उपलब्धिका आधारमा पीएचडी प्राप्त गर्ने विद्यार्थीको संख्या पनि बढ्दै गएको छ।
