11/07/2026
Waataa Technology
Kottaa waliin jaarra!
Barruun kun dheeratus qabiyyee murteessoo ta'an qabatee waan jiruuf obsaan dubbisaa, waliifis qoodaa! Yaada, qeeqaa fi jajjabina keesaniin ni ijaaramna!
==========
Yemmuu nu waliin barnoota teeknooloojii eegaltan kan bartan, barattanii fi shaakaltan waan hedduudha. Kunneenis
Namni tokko kaleessa ogummaa barnoota kompuuteraa utuu hin qabaatiin teeknooloojii barachuu akka danda'u. Kana jechuun ogummaan inni/isheen kaleessa sadarkaa dippiloomaa, digirii, maastersii fi PhD tti qabu kan teeknooloojiin ala yoo ta'e iyyuu jalqaba irraa eegalanii teeknooloojii barachuun gara addunyaa teeknooloojiitti ce'uun ogummaa ofii teeknooloojiidhaan deeggaruun akka danda'amu mirkaneeffatu. Yeroo ammaa kana teeknooloojiin kun kan dhufeef nama hundumaafi. Wanti nama ajaa'ibuu fi namatti tolu TOKKO ammoo namni hunduu teeknooloojii baratee ittiin hojjechuu yoo barbaade CARRAA walqixaa qabaachuu isaati. Namni tokko , , fi harka isaa irraa qabaate jennaan waan baruu fi barachuu barbaade inuma barata. Teeknooloojii barachuuf har'a afaan beekuun dirqama ta'aa hin jiru. Yeroo ammaa kanatti AI modes/agents kanneen akka , , , , , fi k.k.f fayyadamnee afaan barbaadneen gaaffii barbaadne yoo gaafanne yeroo itti deebii argachaa jirrurra geenyee jirra. Gaaffii gaafanneef deebiin nuyi AI irraa argannu ga'aa ta'uu baatus harka caalaa hojii keenyaa nuuf salphisee jira. Kunis bu'aa teeknooloojii barachuu, shaakaluu fi ittiin hojjechuu irraa argamedha.
Keessumaa ammoo wanti gaariin teeknooloojiin yeroo ammaa kana qabatee dhufe keessaa waan hunda hammatee dhufuu isaati. Nuyi akkaataa itti fayyadama isaa beeknaan baay'ee nu fayyada. Kanaafuu teeknooloojii barachuu jechuun "akkaataa itti fayyadama isaa wajjin beekuu" dabalata.
Ammas akkaataa itti fayyadama teeknooloojii beekuuf ammoo dursanii teeknooloojii kanneen boru hojii keenya keessatti itti fayyadamnu baruun barbaachisaa ta'ee argama. Kana jechuun namni dhimma fayyaa barate tokko ogummaa fayyaa isaa keessatti akkamitti teeknooloojii godhee itti fayyadamuu akka danda'u, namni ogummaa qonnaa barate tokko ogummaa isaa kanaaf teeknooloojii isa kam yoo barate/beeke ittiin hojjechuu danda'u, namni al-ergii fi fichisiisa irratti bobba'ee jiru tokko akkamitti hojmaata isaa guyyuu si'eessuu akka danda'uu fi teeknooloojii isa kam yoo barate fi paakeejii kam yoo gara dhaabbata isaatti dabale fayyadamaa ta'uu akka danda'u, namni/dhaabbanni investimentii irratti bobba'ee jiru, dhaabbanni tuurizimii irratti bobba'ee hojjetu kamiyyuu yemmuu teeknooloojii barachuu qabu adda baasee beeku, akkasumas ammoo baratu, yookaan ammoo warreen teeknookoojii baratan irraa gorsa fudhatu maal gochuu fi akkamitti bu'aa dachaa akka buufatu adda baasee beekuuf isa gargaara.
Namni teeknookoojii baratu fuulduree isaaf ifa guddaa kaa'aa adeema. Akkasumas carraawwan hedduu teeknooloojiin walqabatanii dhufan, akkasumas dhufaa jiran keessaa hirmaachuudhaaf sadarkaa duraa irra hiriira. Namni teeknooloojii barachaa jiru tokko yaada isaa sadarkaa addunyaatti ol guddisee daangaa dorgommii isaa utuu hin dhiphisiin, daangaa milkaa'insa isaa bal'ifatee golee addunyaa keessa sammuu qaroome qabaatee adeema. "Waaqayyo sammuu banamaa nuuf kennee jira." Sammuu banamaa erga qabaannee ammoo gadi teenyee waan baruu fi barachuu qabnu baakuutu nurraa eegama. Yoos qixxee warra milkaa'anii dhaabbachuu dandeenya.
Egaa kottaa nu biratti teeknooloojii baradhaa yemmuu jennu sadarkaa milkaa'ina keessanii guddifadhaa jechuu keenya. Yeroo ammaa kana teeknooloojii barachuu keessa milkaa'insa gurguddaatu jira. Kana ammoo haaluma addunyaan gama teeknooloojiin irra jirtu irraa mirkaneeffachuu dandeenya. Teeknooloojii barattanii, shaakaltanii, isa shaakaltan sana gara ammoo gara agarsiisa qabatamaatti jijjirtanii agarsiisuu yoo dandeessan simannaa keessna warrun teeknookoojii of harkaa qaban biratti guddachaa adeema.
: Nuyis sadarkaa armaan olii kanatti waan hubanneef bifa kamiin yoo barnoota teeknookoojii qopheessine, akkasumas turtii namni kamuu nu wajjin qabaatuuf daandij akkamii yoo itti agarsiifne caalaatti bu'aa argamsiisuu dandeenya kan jedhuun waan gaariidha jennee kan yaadnee fi kan addunyaan itti fayyadamaa jirtu qabannee jirra. Nu biratti namni tokko gaafa barnoota teeknooloojii baratu achumaan waan hedduu shaakalaa adeema. Yemmuu barachaa jiru keessatti akkamitti yeroo gabaabaa keeasatti ofii isaa jalqabuu akka danda'u, biyyi inni keessa jiraatu utuu isa hin daangessiin golee addunyaa kana keessatti hojii qabatamaa dhaabbilee addunyaa keessa hojjechuu akka danda'u ogeessota hojii kana biyyuma kana keessa taa'anii hojjechaa jiran dhiyeessuudhaan muuxannoo isaanii akka isiniif qoodan taasisuun, ogummaa nu biraa barattaniin sooftiweeriiwwan garaa garaa kanneen dhaabbilee garaa garaaf hojii salphisan hijjechuun galii mataa keessanii argattan gochuu fi dhaabbilee teeknooloojii addunyaa keenyaa kanneen akka , , , , tti dorgomaa taatanii hojjechuu akka dandeessan kallattii isinitti agarsiisuu, ogeessota dhaabbilee kanneen keessa hojjetan wajjin walitti isin fiduun muuxannoo isaanii akka isiniif qoodan, akkasumas gara dhaabbilee kanneeniitti akka isin godhan haala mijeessuu, abbootii qabeenyaa fi dhaabbilee miti mootummaa karoora walfakkaataa irratti hojjetan wajjin walitti isin fiduu, dhaabbilee ogeessota teeknooloojii barbaadan "probabaly" wajjin walitti isin fiduu dabalata. Kanaafuu nu biratti barachuun keessan bu'aa dachaa hedduu akka buufattan isin gargaara. Kunis kan isin ragadhaan dhuftanii mirkaneeffatan malee waan hin mirkanaa'iin isiniif himaa hin jirru.
keenya gama teeknooloojiitiin giddu gala waan hedduu ta'ee tajaajila. Giddu gala (Research & Development hub), giddu gala gorsaa fi deeggarsa garaa garaa kan teeknooloojii iratti xiyyeeffate dhaabbileedhaaf, hojjetoota dhaabbileedhaaf, gurmuu namootaaf, namoota dhuunfaaf ni kenna.
walumaagala mul'ata bu'aa qabeessa, kan yeroon barbaadu qabatee waan as ba'eef namoota/dhaabbilee wajjin hojjechuuf balbala isaa banee kottaa jechuun ni keessummeessa.
Namoonni barnoota teeknooloojii ogummaa kiyya wajjin deemu eessaan baradha jettan nuyi isiniif jira jedha !! Sanuu akka humnaa fi keessaniitti paakeejii nama hunduma hammatu qopheeessee jira.
Maatiin ijoollee, ijoolleen keessan teeknooloojii akka baratan hawwitan, ykn ijoolleen teeknooloojii barachuuf hawwan isiniif jirra jedha. Ijoollee keessan gara keenyaatti ergadhaa. Ni barsiifna,ni gorsina! Daandii qajeelaa irratti akka guddatan gochuu keesaatti isin waliin taanee turtii isaan nu wajjin qabaatan kessatti dirqama keenya ni ni ba'anna. Waggoota darban keessa ijoollee nu biratti baratan irratti jijjiirama gaggaarii argineerra.
♤Namoonni/ogeessonni itti dhiyeenyaan dhimma teeknooloojii kanaa beektan, hubattan
♤Abbootiin qabeenyaa qabeenya keessan irratti qabeenya dabalataa dabalachuun duuressa addunyaa keenyaa keessaa warra tokko ta'uu barbaadddan, hojjechaa jirtan
♤Dhaabbileewwan hojmaata keessan teeknooloojiidhaan deeggaruudhaan milkaa'ina dhaabbata keessanii arguu barbaaddan kotta nu wajjin hojjedhaa jenna.
WAATAA | | HUMNA MUL'ATAA