03/08/2026
ကင်ဆာ (Cancer) ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ဆဲလ်များ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အကန့်အသတ်မရှိ ပွားများလာပြီး အနီးနားရှိ တစ်ရှူးများနှင့် အခြား အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည့် ရောဂါစုကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
၁။ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားရသည့် အဓိက အကြောင်းအရင်းများ ကင်ဆာသည် ဆဲလ်များ၏ DNA ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ပါ အချက်များက ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါတယ်- လူနေမှုဘဝ စတိုင်လ် - ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်အလွန်အကျွံသောက်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်းနှင့် အဝလွန်ခြင်း။ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ - ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV)၊ ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်များနှင့် စွဲမြဲစွာ ထိတွေ့ခြင်း။ ရောဂါပိုးမွှားများ - အသည်းရောင် B/C ဗိုင်းရပ်စ် (အသည်းကင်ဆာ) နှင့် HPV ဗိုင်းရပ်စ် (သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ) စသည့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှုများ။ မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း - မိသားစုအတွင်း ကင်ဆာမျိုးရိုးရှိခြင်း။
၂။ အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာအမျိုးအစားများ အဆုတ်ကင်ဆာ (Lung Cancer) ရင်သားကင်ဆာ (Breast Cancer) အသည်းကင်ဆာ (Liver Cancer) သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ (Cervical Cancer) အူမကြီးကင်ဆာ (Colorectal Cancer)
③ သတိပြုရမည့် အထွေထွေ လက္ခဏာများ မတ်တပ်ရပ် သတိပြုရန် - အောက်ပါ လက္ခဏာများတွေ့ရပါက ကင်ဆာမဟုတ်ဘဲ အခြားရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း စောစီးစွာ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ဝိတ်ကျသွားခြင်း။ မောပန်းနွမ်းနယ်မှု မပြတ်ခြင်း။ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အလုံး၊ အကျိတ်များ ထွက်လာခြင်း။ ချောင်းဆိုးမပျောက်ခြင်း၊ သွေးပါခြင်း သို့မဟုတ် အသံဝင်ခြင်း။ မှဲ့ သို့မဟုတ် အမဲစက်များ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစား ပြောင်းလဲလာခြင်း။
၄။ ကုသနည်းများနှင့် ကာကွယ်ခြင်း စောစီးစွာ သိရှိပါက ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ ကုသနည်းများ - ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiotherapy)၊ ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်း (Chemotherapy)၊ ထိရောက်သော သီးသန့်ကုသနည်းများ (Targeted Therapy) နှင့် ခုခံအားမြှင့် ကုသနည်းများ (Immunotherapy)။
ကာကွယ်ရန် - ဆေးလိပ်နှင့် အရက် ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စွာ စားသောက်ခြင်း၊ B ပိုးကာကွယ်ဆေးနှင့် HPV ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံခြင်း၊ ပုံမှန် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပေးပါ။
