14/08/2026
System Admin, DevOps ဒါမှမဟုတ် Cloud Engineer အင်တာဗျူးတွေမှာ Linux နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမေးအများဆုံး မေးခွန်း (၅) ခုနဲ့ ၎င်းတို့ရဲ့ အဓိက အဖြေတွေကို စုစည်းဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
1️⃣ Difference between Soft Link & Hard Link
Soft Link : မူရင်း ဖိုင်ဆီကို ညွှန်းပေးထားတာဖြစ်ပြီး မူရင်းဖိုင် ဖျက်လိုက်ရင် Link လည်း အလုပ်မလုပ်တော့ပါဘူး။ (ln -s နဲ့ တည်ဆောက်ပါတယ်)
Hard Link: မူရင်းဖိုင်ရဲ့ Pointer အစစ်ဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်းဖိုင်ကို ဖျက်လိုက်ရင်တောင် Hard Link ကနေ Data ကို ဆက်လက် ရယူနိုင်ပါတယ်။ (ln နဲ့ တည်ဆောက်ပါတယ်)
2️⃣ Disk Space ပြည့်သွားရင် ဘယ်လို Troubleshooting လုပ်မလဲ။
ပထမဦးစွာ df -h Command ကိုသုံးပြီး ဘယ် Partition မှာ နေရာပြည့်နေသလဲ စစ်ဆေးပါတယ်။
နောက်မှ du -sh * | sort -hr Command နဲ့ ဘယ် Directory/File က Size အကြီးဆုံးလဲဆိုတာ ရှာဖွေပြီး မလိုအပ်တဲ့ Log ဖိုင်တွေ ဒါမှမဟုတ် Cache တွေကို ရှင်းထုတ်ပါတယ်။
3️⃣ Linux File Permission ဆိုတာဘာလဲ၊ ဘယ်လို ပြင်မလဲ။
Linux မှာ Permission (၃) မျိုး ရှိပါတယ် - Read (4), Write (2), Execute (1)။
သုံးစွဲသူအမျိုးအစား (၃) မျိုးအတွက် သတ်မှတ်ပေးရပါတယ် - Owner, Group, Others။
chmod 755 filename လို့ ရေးရင် Owner က Full Access (7), Group နဲ့ Others က Read+Execute (5) အသီးသီး ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Owner ပြောင်းချင်ရင် chown command ကို သုံးပါတယ်။
4️⃣ System ရဲ့ CPU, Memory နဲ့ Process အခြေအနေကို ဘယ်လို စစ်မလဲ။
top သို့မဟုတ် htop – Real-time CPU နဲ့ Memory သုံးစွဲမှုကို ကြည့်ရန်။
free -m – အသုံးပြုနေတဲ့ RAM ပမာဏကို Megabytes အလိုက် ကြည့်ရန်။
ps aux – လက်ရှိ Running ဖြစ်နေတဲ့ Process တွေအကုန်လုံးကို အသေးစိတ် ကြည့်ရန်။
kill -9 – မလိုအပ်တဲ့ သို့မဟုတ် Freeze ဖြစ်နေတဲ့ Process ကို ပိတ်ရန်။
5️⃣ Linux Boot Process ရဲ့ အဆင့်တွေက ဘာတွေလဲ။
Linux စတင် တက်လာချိန်မှာ အောက်ပါ အဆင့် (၆) ဆင့်အတိုင်း အလုပ်လုပ်ပါတယ် -
BIOS/UEFI: Hardware တွေကို စစ်ဆေးပေးတယ်။
MBR/GPT: Boot Loader ရှိတဲ့နေရာကို ရှာပေးတယ်။
GRUB: ဘယ် Kernel ကို Load လုပ်မလဲ ရွေးချယ်ပေးတယ်။
Kernel: Hardware နဲ့ Software ကြား ချိတ်ဆက်ပေးတယ်။
Init / Systemd: စနစ်ရဲ့ ပထမဆုံး Process (PID 1) ကို စတင်ပေးတယ်။
Runlevel / Target: User Interface (CLI သို့မဟုတ် GUI) ကို တင်ပေးတယ်။
💡 နောက်ထပ် Linux ဆိုင်ရာ ဗဟုသုတတွေကို သိရှိနိုင်ဖို့ Page ကို Like & Share လုပ်ထားဖို့ မမေ့နဲ့နော်! 🚀