01/02/2026
1 lutego 1982 roku firma Intel wprowadziła na rynek nowy, zbudowany z 134 000 tranzystorów, 16-bitowy procesor 80286 😃
Początkowo dostępne procesory 80286 oferowały taktowanie 5 MHz, a ich największą innowacją była - wprowadzona po raz pierwszy do architektury x86 - obsługa trybu chronionego pamięci (protected mode). Była to kluczowa funkcja, mająca umożliwić pracę w nowoczesnych systemach operacyjnych z aplikacjami wielozadaniowymi.
Niestety, oprogramowanie zdolne realnie skorzystać z tej funkcji powstało dopiero kilka lat po premierze procesora, przez co 80286 początkowo nie zyskał dużego uznania. Dodatkowo przełączanie się pomiędzy dotychczasowym trybem rzeczywistym a trybem chronionym wymagało problematycznego sprzętowego resetu całego komputera. Procesor Intel 80286 dysponował 24-bitową magistralą adresową i był w stanie obsłużyć do 16 MB fizycznej pamięci RAM w trybie chronionym oraz do 1 GB pamięci wirtualnej. Pierwszym systemem operacyjnym zaprojektowanym z myślą o 80286 był OS/2 1.0, rozwijany wspólnie przez firmy Microsoft i IBM, wydany pod koniec 1987 roku.
Dzięki licencjonowaniu mikrokodu przez firmę Intel możliwa stała się produkcja kompatybilnych procesorów przez innych producentów, m.in. AMD, IBM, Harris/Intersil/Renesas, Siemens oraz Fujitsu. Pozwoliło to w późniejszych wersjach osiągnąć zawrotne, jak na owe czasy, częstotliwości taktowania sięgające nawet 25 MHz (co oznaczało niemal pięciokrotnie wyższą wydajność względem standardowego 5 MHz procesora 8086).
Procesory 80286 produkowane były w obudowach CLCC68, PGA68 oraz PLCC68.
Obsługa trybu chronionego została znacznie usprawniona w procesorze następnej generacji - 80386. Procesor Intel 80386, znany również jako 386, był 32-bitowym procesorem trzeciej generacji x86, w pełni kompatybilnym wstecz z wcześniejszymi modelami (8086 oraz 80286). Wprowadzał on wiele kluczowych nowości, w tym m.in. istotne ulepszenia trybu chronionego oraz tryb wirtualny 8086, możliwe dzięki wbudowanej jednostce zarządzania pamięcią (MMU). Między innymi dzięki temu powrót z trybu chronionego do trybu rzeczywistego odbywał się płynnie - w przeciwieństwie do procesora 80286, który wymagał ponownego restartu systemu. Rozwiązania wprowadzone przez 386 stały się fundamentem dla wszystkich przyszłych 32-bitowych procesorów architektury i386.
Koprocesor 80287
Pierwsze konstrukcje procesorów celowo nie były wyposażane w jednostki obliczeń zmiennoprzecinkowych, tzw. FPU (Floating Point Unit). W początkowym okresie rozwoju komputerów osobistych ich obecność nie była konieczna, natomiast dostępne jako rozszerzenie koprocesory 8087, 80287 (oraz późniejszy 80287XL) i 80387 pozwalały wyspecjalizowanemu oprogramowaniu - zwłaszcza projektowemu, obliczeniowemu i naukowemu - znacząco odciążyć procesor główny od zadań związanych z obliczeniami zmiennoprzecinkowymi.
Operacje takie jak przetwarzanie baz danych, skomplikowanych formuł matematycznych, generowanie fraktali czy modeli 3D, które wcześniej potrafiły trwać kilka dni, mogły zostać skrócone do godzin, a nawet minut.
Blisko 40-letni egzemplarz Intel D80287-8 z naszej kolekcji to koprocesor pracujący z maksymalną częstotliwością 8 MHz. Koprocesory 80287 działały asynchronicznie z prędkością 2/3 taktowania procesora głównego, dzięki czemu model 8 MHz idealnie pasował do procesora 80286 taktowanego zegarem 12 MHz. Sprawdzał się on również w zestawach z procesorem 8 MHz, pracując wówczas z częstotliwością 5,33 MHz, choć w takim przypadku można było zastosować tańszy model Intel D80287-6, oszczędzając nawet kilkadziesiąt dolarów. Pod koniec 1988 roku koszt zakupu koprocesora 80287 wynosił od 250 do 400 dolarów.
Zastosowanie koprocesora przynosiło zauważalne korzyści m.in. w programach takich jak AutoCAD, IBM FORTRAN, Lotus 1-2-3 czy MATLAB, ale również w grach - m.in. FALCON 3.0, Microsoft Flight Simulator, SimCity czy Scorched Earth - gdzie wyraźnie odczuwalna była poprawa płynności działania.
Ioo lat! 🥳
