27/08/2026
🔥 Cztery dni między zgłoszeniem nieprawidłowości a zakończeniem współpracy. Sprawa byłego badacza UNC Asheville pokazuje, jak istotna jest ochrona przed działaniami odwetowymi. Aidan Settman współpracował z North Carolina Center for Health & Wellness przy University of North Carolina at Asheville. Jego zadaniem było m.in. wsparcie publikacji wyników programu Student Health Ambassadors, finansowanego w okresie pandemii kwotą przekraczającą 1,27 mln dolarów.
Według pozwu Settman podczas pracy zakwestionował sposób wykorzystania danych badawczych. Twierdził m.in., że dane zostały zmanipulowane w sposób pozwalający ukryć słabe wyniki programu, a publikacja naukowa miała opierać się na nierzetelnych materiałach.
👉 Czternastego marca 2024 r. przekazał swoje zastrzeżenia przedstawicielowi władz UNC Asheville odpowiedzialnemu za kwestie prawne. Osiemnastego marca, cztery dni później, jego współpraca została zakończona. Settman uznał tę decyzję za działanie odwetowe i w lutym 2025 r. pozwał UNC Asheville oraz swoją byłą przełożoną Emmę Olson.
Uczelnia zaprzecza zarzutom. Wskazuje, że nie podejmowała wobec Settmana działań odwetowych i nie dochodziło do świadomego fałszowania danych. Istotny jest również status prawny zgłaszającego.W maju 2025 r. sąd oddalił pozew, uznając, że w momencie zakończenia współpracy Settman był niezależnym wykonawcą, a nie pracownikiem objętym ochroną wynikającą z przepisów stanu North Carolina dotyczących sygnalistów.
👉 Settman złożył apelację. Postępowanie nadal trwa. Sprawa zwraca uwagę na jeden z kluczowych elementów skutecznego systemu whistleblowingowego: ochrona sygnalisty nie może ograniczać się do samego momentu przyjęcia zgłoszenia.
Dla organizacji istotne jest również odpowiednie zarządzanie decyzjami podejmowanymi wobec osoby zgłaszającej już po dokonaniu zgłoszenia.
Jeżeli w krótkim czasie następuje rozwiązanie umowy, zmiana zakresu obowiązków, odsunięcie od projektów czy pogorszenie warunków współpracy, organizacja powinna być w stanie wykazać obiektywne i odpowiednio udokumentowane podstawy takiej decyzji.
💡 Kanał zgłoszeń to dopiero początek. Skuteczny system whistleblowingowy wymaga również realnych mechanizmów ochrony przed działaniami odwetowymi.