10/05/2026
1. กิจกรรมการเฝ้าติดตามอย่างเป็นระบบ (Systematic Monitoring) มาผสมกับ
2. กิจกรรมการใช้ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) และ
3. กิจกรรมที่ใช้เทคโนโลยีที่ก้าวหน้า (Innovative Technology)
ถือเป็นความเสี่ยงที่กระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอย่างสูง (Likely to create high risks to the rights and freedoms of natural persons)
1,621 ล้านบาท แจก AI ฟรีให้คนไทย 5 ล้านคน
…แลกกับการที่รัฐได้เก็บทุกคำที่คุณพิมพ์เข้าไปถาม ผูกกับเลขบัตรประชาชนจริงของคุณ
ฟังครั้งแรกเหมือนของขวัญ ฟังครั้งที่สอง…เริ่มแปลกๆ แฮะ
ขอภาวนาให้ผมอ่าน TOR แล้วเข้าใจผิด แต่นี่คือความเสี่ยงในการที่กระทรวงดิจิทัล โดยสำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ตั้งโครงการเอง ให้เงินกองทุนกับตัวเอง ในการสร้างระบบที่จะส่องดูพฤติกรรมของคุณ ว่าคุณถามอะไรจาก AI ที่เอามาแจกฟรีอันนี้บ้าง แถมด้วยการวิเคราะห์พฤติกรรมเป็นรายคน!
โครงการนี้ชื่อ TH-AI Passport ของ สดช. (สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ) งบแบบ1,621,000,000 บาท เปิดให้คนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 5 ล้านคน ใช้ Generative AI รุ่น Pro/Premium ฟรี 1 ปี
1,621,000,000 บาท ใช้ได้หนึ่งปีเท่านั้น แถมซื้อเหมามาก่อน ไม่รู้มีคนใช้งานจริงมั้ย บ้านเรานี่งบประมาณมันเหลือเฟือจริงๆ
ฟังดูดีมากใช่มั้ยฮะ แต่พอเปิด TOR อ่านดีๆ เริ่มเจอบางอย่างที่อยากชวนทุกคนคิดต่อ
ไม่ใช่แค่ QR Code บนบัตรเลือกตั้ง เร็วๆนี้เรากำลังจะมีอะไรที่ล้ำไปกว่านั้น ทุกครั้งที่เราถาม AI ที่บอกเราว่าเอามาให้ใช้ฟรี มันต้องมีอะไรแปลกๆแบบนี้
1. ก่อนเข้าใช้ AI ต้องยืนยันตัวตนผ่าน ThaiD/ทางรัฐ + ตรวจเลขบัตรประชาชน
(TOR ข้อ 4.2.1.1) แปลตรงๆคือ รัฐรู้แน่นอนว่า "คุณ ชื่อจริง เลขบัตรประชาชน x-###x-###xx-xx-x " คือคนที่กำลังพิมพ์คำถามนี้อยู่ ไม่ใช่ใช้แบบไม่ระบุตัวตน เหมือนที่บริการ AI ระดับโลกออกแบบกัน ลองคิดดูว่าถ้าทุกอย่างตรวจสอบกลับได้ ใครถามอะไร ที่ไหน เมื่อไหร่ ทำไมคุ้นๆความรู้สึกเหมือนเรามีเงาดำๆส่องอยู่หลังเราตลอดเวลา Big brother is watching you!
2. ทุกอย่างที่พิมพ์ลงไป จะถูกเก็บและวิเคราะห์เป็นรายบุคคล
TOR ข้อ 4.2.2.4 เขียนชัดเจนว่าระบบต้อง "จัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลพฤติกรรมการใช้งานของผู้ใช้งาน รวมถึงแนวโน้มการใช้งานเป็นรายบุคคลหรือรายกลุ่ม"
แล้วยังต้องทำ Dashboard แสดง "รายงานการวิเคราะห์ข้อมูลพฤติกรรมการใช้งาน รวมถึงแนวโน้ม เป็นรายบุคคลและกลุ่มผู้ใช้งาน" (ข้อ 4.2.4.6)
แปลภาษาคน = ใครถามอะไร รัฐดูได้ รายคน
3. ระบบต้อง "ประเมินความเสี่ยงในการใช้งานเป็นรายบุคคล" และตรวจ "การใช้งานผิดวัตถุประสงค์"*
(ข้อ 4.2.2.3)
ฟังดูเหมือน safety นะ แต่ "ผิดวัตถุประสงค์" ใครเป็นคนนิยาม วัตถุประสงค์ของรัฐ หรือของผู้ใช้ วัตถุประสงค์ในที่นี้ใครมีวัตถุประสงค์อะไร เรามีสิทธิ์ได้ทราบก่อนมั้ย
4. ข้อมูลทั้งหมด รัฐเอาไปใช้ต่อได้!
ข้อ 4.10 บอกว่า "ผู้รับจ้างจะต้องไม่นำข้อมูล…ไปใช้เพื่อกิจการอื่นใด นอกเหนือจากที่ได้รับอนุญาตจาก สดช."
แปลว่าผู้รับจ้างเอาไปใช้เองไม่ได้ แต่ สดช. รัฐ) สั่งให้เอาไปใช้ได้
ขอชวนคิดนะครับ Generative AI ไม่ใช่แค่ search engine
มันคือเครื่องมือที่คนเอาไป คุย คิด ร่างความคิด ถามคำถามที่ไม่กล้าถามใคร
นักเรียน ม.3 ถาม AI ว่าฉันเป็น LGBTQ+ มั้ย
แม่บ้านถาม AI ว่าจะหย่าดีมั้ย
คนงานถาม AI ว่าจะลาออกดีมั้ย
นักศึกษาถาม AI เรื่องการเมืองที่ไม่กล้าคุยกับใคร
มันคือ กระจกสะท้อนของความคิด
แล้วถ้ารัฐทำโครงการ "แจกกระจกฟรี" 5 ล้านบาน แต่ขอ
- ผูกกระจกทุกบานเข้ากับเลขบัตรประชาชน
- เก็บภาพทุกอย่างที่สะท้อนในกระจก
- "ประเมินความเสี่ยง" ของแต่ละคนจากภาพในกระจก
…เราจะเรียกของแบบนี้ว่าอะไรดีฮะ ตั้งแต่เมื่อไหร่ที่รัฐมีหน้าที่บอกว่าใครควรคิดยังไง ไม่อยากพูดเยอะ เดี๋ยวยาว ที่สำคัญคือรัฐแบบนี้ เราไว้ใจได้มากแค่ไหน ควรหรือไม่ที่ต้องเปิดข้อมูลให้ชัดเจนว่าอย่างน้อยข้อมูลเราจะไม่ถูกเอาไปปู้ยี่ปู้ยำแล้วเลือกปฏิบัติทั้งทางดีและไม่ดี เพราะใครๆเวลาคำเตือน PDPA ขึ้น ทางเลือกคุณคือต้องกด accept แล้วกี่คนที่จะอ่าน และเชื่อได้เลยว่าข้อมูลจะบอกไม่หมดหรือบอกแบบยากๆไม่ให้ใครอ่านเข้าใจ
ขออนุญาตตั้งคำถามครับ
ใครเป็นคนนิยามคำว่า *"การใช้งานผิดวัตถุประสงค์"* ในระบบนี้ และมีกลไกอุทธรณ์มั้ยถ้าระบบประเมินว่าเรา "เสี่ยง" ข้อมูล prompt 5 ล้านคน × 1 ปี* หลังจบโครงการจะลบทิ้งจริงมั้ย ใครเป็นคนตรวจ มี audit สาธารณะมั้ย ทำไมรัฐต้องเก็บและวิเคราะห์ *"พฤติกรรมการใช้งานเป็นรายบุคคล"* ของคนที่แค่อยากเรียนใช้ AI
ระบบที่ดี ต้องส่งเสริมให้คนคิดได้อย่างเสรี ไม่ใช่สร้างเครื่องมือที่ทำให้คนต้อง "คิดให้ปลอดภัยจากการถูกบันทึก"
เสรีภาพในการคิด ในการถาม ในการสงสัย คือรากฐานของการเรียนรู้
พอเรารู้ว่า**ทุกคำถามจะถูกบันทึก ผูกกับเลขบัตรประชาชนจริง และจะถูก "ประเมินความเสี่ยงรายคน"** — เรายังจะกล้าถามอะไรตรงๆได้มั้ย
นี่คือเหตุผลที่บริการ AI ระดับโลกถึงออกแบบมาให้ privacy-preserving ไม่ผูกชื่อจริง ไม่ใช่เพราะเขาขี้เกียจ แต่เพราะเขารู้ว่าถ้าผูก = คนจะไม่กล้าถาม = AI ก็ไม่มีค่า
ฝากผู้บริหาร สดช. ออกมาตอบหน่อยครับ ว่า
- ทำไมต้องผูกกับเลขบัตรประชาชน ทำไมต้องเก็บ prompt รายคน
- ทำไมต้องซื้อเหมา 1621 ล้าน โดยใช้ได้แค่ปีเดียว
- ทำไมหน่วยงานที่ปกติให้ทุนคนอื่น ให้ทุนตัวเอง ความขัดแย้งทางผลประโยชน์เป็นอย่างไร
ระบบดีๆในประเทศนี้ต้องเริ่มจากการตั้งคำถามตรงๆแบบนี้ฮะ ก่อนที่ "การให้บริการ AI พร้อมส่องดูว่าคนคิดอะไร" จะกลายเป็นมาตรฐาน”ปกติ” ของไทย
พวกเรามาถึงทางแยกแล้วครับ จะปล่อยให้เป็นแบบนี้ หรือจะช่วยกันออกแบบใหม่ AI ที่เป็นคำฮิตที่ทุกหน่วยงานทำกัน จะใช้งบกันแบบนี้หรือกลับมาเริ่มมองมุมใหม่ ให้คนไทยได้โอกาสไปพร้อมๆกัน
เราเลือกได้นะ
==============
บทความจบแล้ว แต่ยังมีหลายๆข้อแปลกๆที่ขออนุญาตชวนสังเกตเพิ่ม
- เป้าอายุ 15 ปีขึ้นไป = รวมเด็กมัธยมเข้าระบบเก็บข้อมูลด้วย เรื่องเก็บข้อมูลว่าหนักแล้ว เก็บข้อมูลของเด็กไม่บรรลุนิติภาวะนี่เรื่องใหญ่ ปล่อยมาได้ยังไง การเก็บข้อมูลความคิดทุกคนทั้งเด็กผู้ใหญ่ ใครเข้าถึงได้บ้าง เจ้าหน้าที่รัฐ กระทรวง DE หรือแม้กระทั่งเวนเดอร์เอกชนที่ได้งาน?
- 500,000 Concurrent โครงการนี้เป็นการสร้างมาตรฐานใหม่ เพราะไม่ใช่ต่อวินาทีแต่เป็นต่อชั่วโมง คือปกติเค้าเอาหน่วยวินาที นี่คิดเป็นหน่วยชั่วโมง เทียบง่ายๆคือห่างกัน 60x60 คือ 3,600 เท่า
โครงการ 1621 ล้าน ออกแบบให้คนเข้าใช้ได้ 139 คนต่อวินาที แถมมีให้คนช่วยซัพพอร์ต 4 คน หรือต่อคนดูแลคนละ 1.25 ล้านคน
- การประมูลใช้เกณฑ์ราคา *แค่ 20%* เกณฑ์เทคนิค 80% และที่สำคัญ เกณฑ์เทคนิคหลายข้อ ผูกกับการเป็น "ตัวแทนจำหน่าย" + ต้องมีผลงานสัญญาเดียว 400 ล้านขึ้นไป = น่าสงสัยว่าล๊อคเอาไว้ให้เฉพาะเจ้าใหญ่ ทั้งๆที่ระบบคือหน้ากากเอามาเชื่อม API AI แต่ละเจ้าเท่านั้น ทางเทคนิคโปรเจคนี้แทบไม่มีอะไร เพราะหัวใจมันอยู่ที่ AI Model เมืองนอก
-ใน TOR ใช้ท่าประจำหน่วยงานรัฐให้พาคนของ สดช.ไปเที่ยว เอ้ย ไปดูงานที่บริษัทพัฒนา AI เจ้าหลักอย่างน้อยสิบคน รวมตั๋วเครื่องบินและที่พัก เดาๆคงไม่พ้นอเมริกาที่ Open AI หรือ Google แน่ๆ แบบนี้ไม่แปลก? ใน TOR ระบุ LLM ไทยด้วย แต่ไม่ระบุ ดูเหมือนไม่น่าอยากดูงานในไทย 555
- จริงๆยังมีอีกหลายข้อ ฝากช่วยๆกันอ่านฝากช่วยๆกันแชร์ฮะ ใครเจอ รมต DE ฝากถามว่าท่านพอรู้จักโครงการนี้มั้ย แล้วท่านรับไหวมั้ยถ้ากระทรวงดิจิทัลจะกลายเป็นพ่อใหญ่ส่องความคิดคนไทยแบบนี้ มันจริงมั้ย
#1621ล้าน #1984
AI Generated Photo แต่บรรยากาศคือกลัวว่าจะเป็นความจริง